Ekran Portal sa stavom
Related Articles
Tokom marta 2020. godine, početkom krize izazvane pandemijom koronavirusa, a na prijedlog Vlade FBiH, u Federaciji BiH je po hitnoj proceduri usvojen Zakon o visini stope zatezne kamate („Sl.novine F BiH”, broj: 18/20), a koji je stupio na snagu dana 14.03.2020.godine.
Članom 3. navedenog zakona propisuje se visina zatezne kamate po stopi od 10% godišnje, a članom 4. se utvrđuje da iznos zatezne kamate ne može biti veći od glavnog duga.
Šest dana nakon stupanja na snagu Zakona, (neobično brzo ili smišljeno brzo), Federalno ministarstvo finansija je dalo mišljenje broj : 04-02-4-2498/20 JR iz koga proizilazi da će član 4. biti primjenjivan i na potraživanja, gdje je prije stupanja na snagu Zakona, iznos zakonske zatezne kamate veći od glavnog duga. Navedeno mišljenje je upućeno Udruženju banaka Bosne i Hercegovine.
Dakle, ovo mišljenje upućuje na retroaktivnu primjenu Zakona. lako mišljenje organa uprave, u ovom slučaju Federalnog ministarstva finansija ne predstavlja samostalni upravni akt, odnosno nije obavezujuće, komercijalne banke postupaju po istom. Banke se, drugim riječima, ponašaju kao službe Vlade FBiH.
Navedena zakonska odredba, potpomognuta mišljenjem Federalnog ministarstva finansija, u praksi dovodi do povrede prava zagarantiranih Evropskom konvencijom za ljudska prava, a prije svega radi se o povredi člana 7. Evropske konvencije za ljudska prava, te povredi prava na imovinu iz člana 11/3. k) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 1. Protokola broj 1 uz Evropsku konvenciju. Niz je presuda, kako Evropskog suda, tako i Ustavnog suda BiH, koje se odnose na slične pravne situacije i kojima je utvrđena povreda navedenih prava, pa je nemoguće da kreatori Zakona i Mišljenja nisu upoznati s tim.
Nema ustavnog ni zakonskog osnova za limitiranje kamate, to čak nije u skladu sa odredbama Zakona o obligacionim odnosima koji regulira pitanja kamata.
Konkretno na primjeru Ze-do kantona, koji je stvarao dugove neizvršavanjem sudskih presuda, to izgleda ovako:
Trenutno se izvršavaju potraživanja iz 2003. godine, a gdje su rješenja o izvršenju donesena 2007. godine, pa ako se uzme da visina zakonske zatezne kamate dosegne visinu glavnice za oko osam godina, jasno je da se ovim Zakonom i Mišljenjem povjerioci uskraćuju za visinu kamate najmanje u visini glavnice.
Pored navedene posljedice dužnik nema više nikakvog motiva da plaća dug na koji više ne teče kamata. Dakle, na sceni je nova varijanta ili novi model, čijom primjenom se pokušava spriječiti izvršenje pravosnažnih i izvršnih presuda i umanjiti prava stečena na osnovu tih presuda, To ujedno nedvosmisleno ukazuje na pristup dužnika u kojem isti ne žele da rade rješavanju problema, jer s jedne strane u obraćanju tom sudu izražava spremnost da izvrši pravosnažne sudske presude i u tom smislu dostavlja i „Akcioni plan” kojim garantuje izvršenje sudskih presuda, a istovremeno poduzima sve da se te presude ne izvrše u punom kapacitetu. Jednostavno rečeno, stvara se antisistem, kojim se narušava pravni poredak i ugrožavaju i temeljna ljudska prava. Vlada FBiH je, prema svemu ovome, gonerator takvih procesa.
Navedena zakonska odredba, potpomognuta mišljenjem Federalnog ministarstva finansija, u praksi dovodi do povrede prava zagarantiranih Evropskom konvencijom za ljudska prava, a prije svega radi se o povredi člana 7. Evropske konvencije za ljudska prava, te povredi prava na imovinu iz člana 11/3. k) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 1. Protokola broj 1 uz Evropsku konvenciju. Niz je presuda, kako Evropskog suda, tako i Ustavnog suda BiH, koje se odnose na slične pravne situacije i kojima je utvrđena povreda navedenih prava, pa je nemoguće da kreatori Zakona i Mišljenja nisu upoznati s tim.
Nema ustavnog ni zakonskog osnova za limitiranje kamate, to čak nije u skladu sa odredbama Zakona o obligacionim odnosima koji regulira plaćanja kamata.
Konkretno na primjeru Ze-do kantona, koji je stvarao dugove neizvršavanjem sudskih presuda, to izgleda ovako:
Trenutno se izvršavaju potraživanja iz 2003. godine, pri čemu nema govora o rješenjima o izvršenju koja su donesena nakon toga, pa ako se uzme da visina zakonske zatezne kamate dosegne visinu glavnice za oko osam godina, jasno je da se ovim Zakonom i Mišljenjem povjerioci uskraćuju za visinu kamate najmanje u visini glavnice. Takvi odnosi dovode povjerioca u potpuno nepovoljan položaj i štite one koji krše zakonske odredbe. Vlada FBiH u ovom slučaju staje u zaštitu nezakonitog djelovanja.
Pored navedene posljedice dužnik nema više nikakvog motiva da plaća dug na koji više ne teče kamata. Dakle, na sceni je nova varijanta ili novi model, čijom primjenom se pokušava spriječiti izvršenje pravosnažnih i izvršnih presuda i umanjiti prava stečena na osnovu tih presuda, Činjenica je i to da do datuma sačinjavanja ovog akta nije urađeno ništa na realizaciji „Akcionog plana, za ovu godinu.
Pandemija koja je u toku sasvim sigurno nije razlog za to, jer Vlada normalno izvršava sve svoje obaveze u svim drugim segmentima, počev od isplate transfera za političke stranke i dr. Sve ovo ukazuje na potrebu što hitnijeg donošenja odluka tog suda po aplikacijama, jer nažalost još samo te odluke pružaju zaštitu ljudskih prava zagarantiranih konvencijom o zaštiti ljudskih prava i osnovnih sloboda.
Samim tim, neodložnim se nalaže i pokretanje sudskih procesa na međunarodnim sudovima, zbog nepoštivanja elementarnih ljudskih prava od strane Vlade FBiH. Izvijesno je da će takvi procesi nanijeti šteti FBiH, ali Novalića i društvo to, očigledno ne zanima. Oni su napravili da prave štete koje će drugi sanirati dok oni budu ubirali osobnu korist od tih šteta.
Istraživački tim
Ekran.ba
